Artikel – Radio 1, de niet-nieuwszender

De opdracht voor de allereerste radiozenders was eenvoudig: de bevolking nieuws, informatie en ontspanning brengen. Een kleine honderd jaar later is er aan die opdracht helemaal niets veranderd. Radio is een uniek medium dat de televisie, video, dvd, satelliet en alle andere mogelijke vormen van ontspanning heeft overleefd en ongetwijfeld, al dan niet in gewijzigde vorm, altijd zal blijven bestaan.

Hoewel het internet een schat aan informatie biedt, is niets zo aangenaam als een goede stem het nieuws horen brengen. Maar wat Vlaanderen betreft, blijkt dat we een blinde kaart vormen op de Europese kaart. Vlaanderen beschikt immers niet over een echte nieuwszender in de strikte zin van het woord.

De reden daarvoor ligt bij de VRT zelf waar een commercieel bedrijf wordt gerund. In augustus 2013 meldde de manager radio bij de directie media van de VRT dat het dalende aantal luisteraars van Radio 1 een slechte zaak was. Impliciet betekent dit dat voor de VRT de luistercijfers primeren op alles. Niet onlogisch als je merkt wat voor commerciële activiteiten de zender allemaal uitvoert. Ongezien in het buitenland.

De primaire opdracht voor een openbare zender is immers de bevolking te informeren. De meeste Europese openbare omroepen beschikken dan ook over een nieuwszender. Dat is een zender waar de hele dag door informatie wordt gegeven met als belangrijk gegeven: géén muziek. Die informatie kan bijzonder gevarieerd zijn: nieuws, actualiteit, achtergrond, wetenschap, sport, zelfs humor.

In maart 2013 bracht de Nederlandse Radio 1 voor het eerst muziek, niet zoveel als onze eigen Radio 1 maar af en toe. De reacties waren bijzonder negatief. Muziek, daar zijn immers andere radiozenders voor. En dat is een juiste en logische reactie.

Maar zo denkt men niet bij de VRT. Want, toegegeven, echte nieuwszenders halen geen hoge luistercijfers. Maar dat hoeft ook niet. Openbare omroepen hoeven geen hoge luistercijfers te halen. Wat ze wél moeten doen is hun opdracht tegenover de bevolking vervullen, iets waar de VRT jammerlijk in faalt.

Radio 1 is nu immers niet meer of minder dan een totaal incoherente muziekzender met wat meer nieuws dan op andere zenders.

Het falen beperkt zich niet tot het vervullen van de opdracht. Ook technisch loopt het niet goed. Iedereen kent het wel, je rijdt naar de Ardennen en zodra je voorbij Luik of voorbij Namen bent, is het gedaan met luisteren naar de openbare omroep. De FM-signalen reiken zover niet. Omgekeerd is het geen enkel probleem om de Waalse openbare omroep in heel Vlaanderen te beluisteren. Het foefje van de geografische oorzaak is al voldoende als drogreden naar voren gebracht. Was men echt bekommerd om de luisteraar, dan was er al lang een overeenkomst met de Franstalige gemeenschap gesloten zodat de Vlaamse openbare omroep enkele steunzenders in Wallonië kon gebruiken.

Maar commerciële activiteiten hebben nu eenmaal voorrang…